«Тұрақты даму үшін су» халықаралық іс-қимыл онжылдығы (2018–2028 жж.) бойынша Төртінші жоғары деңгейдегі халықаралық конференцияға қатысу, Душанбе қ., Тәжікстан (2026 жылғы 25–28 мамыр)

Орталық қызметкерлері А.Б. Егоров, Н.В. Пиманкина, А.Л. Кокарев және И.А. Диких Душанбе қаласында өткен «Тұрақты даму үшін су» халықаралық іс-қимыл онжылдығы (2018–2028 жж.) бойынша Төртінші жоғары деңгейдегі халықаралық конференцияға қатысты. Олар өңірдің негізгі экологиялық және әлеуметтік-экономикалық сын-қатерлерін шешуге бағытталған мұздықтар мен криосфераны мониторингтеу, бағалау және болжамдық модельдеу жөніндегі Орталық Азия үйлестіру форумына қатысты.

Конференция бағдарламасы аясында салтанатты ашылу рәсімі, жоғары деңгейдегі пленарлық отырыстар, тақырыптық сессиялар және халықаралық көрме өтті. Қатысушылардың негізгі назары 2023 жылғы БҰҰ-ның Су ресурстары жөніндегі конференциясы мен алдағы 2026 жылғы БҰҰ-ның Су ресурстары жөніндегі конференциясы арасындағы сабақтастықты қамтамасыз етуге, халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, су секторына инвестициялар тартуды ынталандыруға, су ресурстарын орнықты басқаруды нығайтуға және суға қатысты Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуді жеделдетуге аударылды.

«Криосфера ғылымдары саласындағы іс-қимыл онжылдығы – Орталық Азиядағы мұздықтар мен криосфера мониторингі жөніндегі өңірлік диалог» сессиясы аясында Қазақстан атынан қар және мұздық ресурстары динамикасын мониторингтеу зертханасының жетекшісі Александр Кокарев «ЮНЕСКО аясындағы 2-санаттағы «Орталық Азия өңірлік гляциологиялық орталығы» ЖШС қызметі» тақырыбында баяндама жасады.

Аталған сессияның мақсаты деректер сапасын арттыру және климаттың өзгеруіне бірлескен ден қою шараларын қолдау үшін өңір елдері арасындағы ғылыми және институционалдық ынтымақтастықты нығайту болды.

А.Л. Кокарев пен А.Б. Егоров «Ғылым мен саясатты дамыту: мұздықтарды мониторингтеу және криосфераны басқару саласындағы өңірлік тәсілдер» атты панельдік пікірталасқа қатысты. Пікірталастың мақсаты мұздықтарды мониторингтеу және криосфераны басқару саласындағы ғылыми тәсілдер мен өңірлік саясаттың дамуын талқылау болды. Сонымен қатар, сессия деректермен тиімді алмасу және ортақ экологиялық міндеттерді шешу мақсатында елдер арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға бағытталды.

Н.В. Пиманкина мен И.А. Диких «Тұрақты болашақ үшін ынтымақтастық: криосфера және климаттық тәуекелдер» атты панельдік пікірталасқа қатысты. Пікірталас барысында өңірлік ынтымақтастықтың криосфера мен климаттың өзгеруіне байланысты тәуекелдерге төзімділікті қалай күшейте алатыны, сондай-ақ өзгермелі климат жағдайында ортақ сын-қатерлерді шешу үшін ғылым, саясат және бірлескен іс-қимылдың өзара байланысының маңыздылығы талқыланды.

«Планета үшін су – мұздықтар мен бастау көздерінен теңізге дейін» атты тақырыптық сессияға қатысты. Аталған сессияда мұздықтар мен таулы аймақтардағы бастау көздерінен бастап өзендерге, сулы-батпақты алқаптарға, жерасты суларына және теңіз экожүйелеріне дейінгі бүкіл гидрологиялық жүйе аясындағы су ресурстарын басқару мәселелері қарастырылды. Талқылаулар барысында су ресурстарын басқарудың кешенді тәсілін ілгерілету, халықаралық әріптестікті нығайту, ғылыми-технологиялық шешімдерді енгізу және жаһандық климаттық тұрақтылықты арттыру басым бағыттар ретінде атап өтілді.

«Ынтымақтастық үшін су» атты тақырыптық сессияға қатысты. Сессия аясында су ресурстары саласындағы трансшекаралық және халықаралық ынтымақтастық, бассейндік басқаруды дамыту, өзара іс-қимылдың институционалдық тетіктерін нығайту және жерүсті мен жерасты суларын басқарудың кешенді тәсілдерін қолдану мәселелері талқыланды.

«Су ресурстарын тұрақты басқару үшін Орталық Азия мұздықтарын мониторингтеудің ғылыми негіздері» атты сайд-ивентке, сондай-ақ Орталық Азиядағы мұздықтарды мониторингтеу және модельдеу жөніндегі өңірлік жұмыс тобының 5-отырысына қатысты. Ұйымдастырушылар: Тәжікстан Республикасы Үкіметі жанындағы Қоршаған ортаны қорғау комитетінің Гидрометеорология агенттігі, «Жасыл Орталық Азия» өңірлік бағдарламасының II кезеңі аясындағы Германияның халықаралық ынтымақтастық жөніндегі қоғамы (GIZ), сондай-ақ «Тұрақты даму жолындағы Еуропалық Одақ» жобасы.

Сайд-ивент нәтижесінде келесі мәселелер талқыланды:

1. Орталық Азия елдері мен халықаралық ұйымдар арасындағы өзара іс-қимылды кеңейту.
2. Қатысушыларды мұздықтарды бақылаудың заманауи әдістерімен, оның ішінде қашықтықтан зондтау, жерүсті өлшеулері және модельдеу тәсілдерімен таныстыру.
3. Бірлескен жұмыстың басым бағыттары мен өңірлік бастамаларды айқындау.
4. Өңірлік тәжірибені су ресурстарын тұрақты басқарудың жаһандық үдерістеріне ықпалдастыру.

Аталған сайд-ивенттің ерекше маңыздылығы оның су қауіпсіздігі, климаттың өзгеруіне бейімделу және су ресурстарын тұрақты басқару мәселелерін талқылау үшін жаһандық қауымдастықты біріктіретін 4-ші Жоғары деңгейдегі халықаралық су конференциясының бағдарламасына енгізілуінде болып табылады. GIZ бастамалары, деректер алмасу және бірлескен модельдеу арқылы қолдау көрсетілетін Орталық Азияның мұздықтарды мониторингтеу тәжірибесі өңірдің су ресурстарындағы болашақ өзгерістерді болжауға ғана емес, сонымен қатар су тапшылығы, су тасқындары және экологиялық бұзылулармен байланысты тәуекелдерді азайтуға бағытталған саясаттарды әзірлеу үшін ұсынымдар қалыптастыруға мүмкіндік береді.